İZİNSİZ KENEVİR EKME VE İMAL ETME SUÇU (TCK M.188) NEDİR?

• 10.09.2025 17:20

İZİNSİZ KENEVİR EKME VE İMAL ETME SUÇU

Genel Olarak

Kenevir, endüstriyel amaçla kullanılabilen; ancak uyuşturucu madde (esrar) üretiminde de kullanılan bir bitki türüdür. Bu nedenle kenevir bitkisinin üretimi, Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan alınacak izinle yapılabilir. Bakanlık, endüstriyel amaçla kenevir üretimine izin verdiği kişilerin, kenevir yetiştirecekleri yerleri tespit, ilan ve kontrol etmektedir.

Bununla birlikte, üretim izni bulunmasına rağmen kenevirin esrar üretiminde kullanılması da suç teşkil eder.

İzin belgesi almadan veya izin belgesi almış olsa bile belgesinde belirtilen alandan fazla yerde veya belgesinde kayıtlı yer dışında kenevir ekimi yapan kişi, elli günden az olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılır.

Esrar üretimi amacıyla kenevir ekilmesi hususunda uygulanacak ceza, iki ayrı duruma göre belirlenir:

1. Esrar Elde Etmek İçin Kenevir Ekme Suçu

Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekimi yapan kişi, dört yıldan on iki yıla kadar hapis ve beş yüz günden on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

Bu suçun oluşabilmesi için kenevir ekimi yapan kişinin, üretmiş olduğu keneviri başkasına verme, satma veya tedarik etme amacıyla hareket etmiş olması gerekir.

Kenevir ekiminin hangi amaçla yapıldığının belirlenebilmesi için somut olayın özellikleri dikkate alınmalıdır. Ayrıca bu suçun oluşabilmesi için, esrar elde etmeye elverişli kenevir bitkisinin henüz koparılmadan ele geçirilmiş olması; koparılmışsa da kök tespitinin yapılması gerekir.

2. Münhasıran Kendi İhtiyacı Doğrultusunda Kenevir Ekme Suçu

Kişinin, münhasıran kendi kullanımı için ihtiyaç duyduğu esrarı elde etmek amacıyla kenevir ekimi yapması hâlinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası uygulanır.

Bu madde kapsamında “ekim” ibaresi, tohumun toprağa ekilmesinden ürünün hasadına kadarki süreci kapsar.

Kenevir ekiminin kişisel kullanım amacıyla yapıldığının anlaşılabilmesi için yine somut olayın özellikleri incelenmelidir. Ayrıca ne kadar kenevirin “ihtiyaç” kapsamında değerlendirileceği konusunda Yargıtay içtihatları dikkate alınır.

Yargıtay 10. Ceza Dairesi 2017/317 Sayılı Kararı

“Sanığın evinin bahçesinde dikili olarak ele geçirilen, dipleri sulanmış, çapalama ve seyreltme işlemleri yapılmış, boyları 10–40 cm arasında değişen toplam 106 kök kenevirden, olgunlaştığında elde edilecek esrarın kişisel kullanımı için gerekli miktardan fazla olacağı; Dairemizin genel uygulamalarına göre, başka delil yoksa 20 köke kadar dikili kenevirin kişisel kullanım kapsamında değerlendirilebileceği; bu nedenle fiilinin, 2313 sayılı Kanun’un suç tarihinde yürürlükte olan 23. maddesinin son fıkrasında düzenlenen ‘esrar elde etmek için kenevir ekme’ suçunu oluşturduğu gözetilmeden, TCK’nın 191. maddesinin 1. fıkrasında yer alan ve 5377 sayılı Kanun’la metinden çıkarılan ‘kendisi tarafından kullanılmak üzere uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran bitkileri yetiştirme’ suçundan hüküm kurulması, bozma nedenidir.”

Yargıtay kararları, bazı somut olaylarda ufak farklılıklar gösterebilmekteyse de, genel olarak 20 köke kadar dikili kenevir kişisel kullanım kapsamında değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak, 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun’un 3. maddesinde yer alan:

“Münhasıran esrar yapmak için kenevir ekilmesi ve her ne şekilde olursa olsun esrarın ihzar, ithal, ihraç ve satışı yasaktır.” hükmünden; münhasıran esrar elde etmek için kenevir ekilse bile, esrarın üretimi, ithali, ihracı ve satışı kesin olarak yasaklanmıştır.

Suçun Türk Ceza Kanunu’ndaki Yeri ve Yaptırımı

Suç, 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun ile düzenlenmiş olsa da, ayrıca TCK m. 188 ve m. 191/1’de de yaptırıma bağlanmıştır.

TCK m. 188: “Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve iki bin günden yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı fiilinin, diğer ülke açısından ithal olarak nitelendirilmesi dolayısıyla bu ülkede yapılan yargılama sonucunda hükmolunan cezanın infaz edilen kısmı, Türkiye’de uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı dolayısıyla yapılacak yargılama sonucunda hükmolunan cezadan mahsup edilir.”

TCK m. 191/1: “Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

Kenevir bitkisinin sökülmesi veya koparılması ile birlikte, elde edilen esrarın amacına göre ayrıca TCK m. 188’de düzenlenen “uyuşturucu madde imal ve ticareti” veya TCK m. 191/1’de düzenlenen “kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma” suçu da oluşabilir.

İzinsiz Kenevir Ekme Suçuna İlişkin Emsal Yargıtay Kararları

Yargıtay 10. Ceza Dairesi E. 2017/2143, K. 2018/3704

“Sanığın bahçesinde dikili olarak ele geçirilen, toplam 67 kök kenevirden; olgunlaştığında elde edilecek esrarın kişisel kullanımı için gerekli miktardan çok fazla olacağı, Dairemizin genel uygulamalarına göre, başka delil yoksa 20 köke kadar dikili kenevirin kişisel kullanım kapsamında değerlendirilebileceği; bu nedenle sanığın eyleminin, 6545 sayılı Kanun ile değişik 2313 sayılı Kanun’un 23/5. maddesinin birinci cümlesi kapsamında suç teşkil ettiği gözetilmeden, aynı Kanun’un 23/5. maddesinin ikinci cümlesine göre hüküm kurulması...”

Yargıtay 10. Ceza Dairesi E. 2016/3102, K. 2018/3800

“Sanığın evinin bahçesinde olay tarihinde dikili olarak ele geçirilen 4 kök kenevirin miktarına bağlı olarak önemi, değeri ve oluşturduğu tehlikenin ağırlığı gözetildiğinde, alt sınırdan uzaklaşmayı gerektiren bir neden bulunmadığı hâlde, TCK’nın 3/1. maddesine aykırı olarak temel hapis cezasının fiille orantılı olmayacak şekilde alt sınırdan uzaklaşılarak 2 yıl olarak belirlenmesi...”

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 28 kök kenevirin ele geçirildiği olayda ticari amaç bulunmadığına karar vermiştir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2017/223 E., 2020/139 K.

“…Ele geçen kenevir bitkilerinin sayısının (28) kökten ibaret olması, sanığın evinin içerisinde ve saksılara dikili hâlde ele geçirilmesi; gerek dikili hâlde bulunan köklerden elde edilebilecek esrar miktarı gerekse hasat edilmiş olanlardan elde edilebilecek esrar miktarı ile birlikte dikili hâlde ele geçen kenevirlerden elde edilebilecek esrar miktarının kullanma sınırları üzerinde olmaması; esrar kullandığını, kenevir bitkilerini de kendi ihtiyacı olan esrarı elde etme amacıyla yetiştirdiğini savunan sanığın idrar örneğinin, esrarın etkin maddesi olan THC (Tetrahidrokannabinol) içerdiğinin tespit edilmesi; uyuşturucu madde imal ve ticareti suçundan açılan davada sanığın yetiştirdiği bitkileri satma, devretme veya tedarik etme gibi davranışlara yöneldiğine dair somut bir delile ulaşılamaması belirtilerek hükmolunan beraat kararının Özel Dairece onanmasına karar verilmesi; sanığın hukuki durumunun, henüz yetişme aşamasında olan dikili kenevir bitkilerinin tam olgunluğa ulaştığında elde edilebilecek olan ve varsayıma dayanan esrar miktarı üzerinden değil, suç tarihindeki mevcut duruma göre ele geçen kök sayısı ve elde edilebilecek esrar miktarı üzerinden belirlenmesinin gerekmesi karşısında; yaklaşık dört yıldır esrar kullandığını ve dışarıdan satın almak yerine daha ucuz olacağını değerlendirdiğinden, evinin odasında oluşturduğu özel ortamda kendi ihtiyacı olan keneviri yetiştirmeye başladığını, kimseye satmadığını söyleyen sanığın savunmalarının aksine delil de elde edilemediği anlaşıldığından; sanığın eyleminin, 2313 sayılı Kanun’un 5. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan ‘esrar elde etmek amacıyla kenevir ekme’ suçunu değil, aynı fıkranın ikinci cümlesinde yer alan ‘münhasıran kendi kullanımı için ihtiyaç duyduğu esrarı elde etmek amacıyla kenevir ekimi yapma’ suçunu oluşturduğunun kabulü gerekmektedir…”